MAYDAY, PAN PAN en SECURITE: het verschil

Bijgewerkt op 8 oktober 2026

MAYDAY, PAN PAN en SECURITE zijn de drie seinen die voorrang geven aan je bericht. Ze klinken dramatisch, maar het verschil is eigenlijk eenvoudig: het gaat om hoe groot en hoe dringend het gevaar is. In dit artikel lees je wanneer je welk sein gebruikt, hoe een noodoproep en noodbericht zijn opgebouwd en wat je doet als je zelf een noodoproep hoort.

De drie seinen naast elkaar

Sein	Soort verkeer	Wanneer	Voorbeeld
MAYDAY	Noodverkeer	Direct gevaar voor een mens of schip, onmiddellijk hulp nodig	Brand aan boord, schip maakt water en zinkt, persoon overboord en uit het zicht
PAN PAN	Spoedverkeer	De veiligheid van opvarenden of schip is in het geding, maar er is geen direct gevaar	Motorpech op ruim water, een zieke of gewonde zonder levensgevaar
SECURITE	Veiligheidsverkeer	Een belangrijke nautische waarschuwing of weerwaarschuwing	Drijvend obstakel in de vaargeul, stormwaarschuwing

De rangorde is vast: noodverkeer gaat altijd voor, dan spoedverkeer, dan veiligheidsverkeer en daarna al het andere verkeer. De schipper of de verantwoordelijke persoon aan boord beslist of er sprake is van nood.

De seinen zelf worden nooit vertaald. Ook als je in het Nederlands spreekt, zeg je MAYDAY, PAN PAN en SECURITE.

MAYDAY: de noodoproep

Bij nood geef je eerst een korte noodoproep. Die bestaat volgens het Handboek radiocommunicatie binnenvaart uit:

driemaal MAYDAY;
THIS IS (of DIT IS);
driemaal de naam van je schip;
je roepnaam of een ander identificatiekenmerk.

Het noodbericht

Direct na de noodoproep volgt het noodbericht. Daarin staat alles wat hulpverleners moeten weten:

MAYDAY;
de naam van je schip;
je roepnaam of een ander identificatiekenmerk;
je positie;
de aard van het noodgeval;
welke hulp je nodig hebt;
overige nuttige informatie, zoals het aantal personen aan boord.

Op de binnenwateren geef je je positie het liefst op met de kilometeraanduiding van de vaarweg. Een herkenbaar punt, zoals een brug of sluis, en de oever maken het nog duidelijker.

Ezelsbruggetje: MIPDANIO

Veel cursisten onthouden de volgorde met MIPDANIO: Mayday, Identificatie, Positie, Distress (aard van de nood), Assistentie, Number (aantal personen), Informatie, Over. Het is geen officiële term, maar het sluit goed aan op de volgorde uit het handboek. Bij de M hoort ook de naam van je schip.

Een voorbeeld

"MAYDAY MAYDAY MAYDAY, THIS IS Zwaluw Zwaluw Zwaluw, (je roepnaam, gespeld). MAYDAY Zwaluw, (je roepnaam), positie kilometer 12, linkeroever. Brand in de motorruimte. Ik vraag om onmiddellijke hulp. Drie personen aan boord. Over."

Op welk kanaal?

Dat hangt af van waar je vaart. Op rivieren en kanalen doe je je noodoproep op het kanaal waar je uitluistert: kanaal 10, of het blokkanaal als je in een blokgebied vaart. Daar luisteren andere schepen en de verkeerspost mee. Volgens het handboek kun je ook het kanaal gebruiken van een walstation voor nautische informatie, zoals een verkeerspost. Op de wateren waar de Kustwacht de zoek- en reddingsacties coördineert, zoals de Waddenzee, het IJsselmeer en de Zeeuwse en Zuid-Hollandse stromen, kun je de Kustwacht op kanaal 16 bereiken. Meer daarover lees je in ons artikel over marifoonkanalen op de binnenwateren.

Krijg je geen antwoord? Herhaal dan je noodoproep en noodbericht. Lukt het niet op dat kanaal, probeer een ander kanaal of alarmeer op een andere manier, bijvoorbeeld via 112.

Je hoort een MAYDAY: wat nu?

Stop direct met zenden op dat kanaal en luister mee.
Schrijf de gegevens op: naam, positie en aard van de nood.
Bevestig als dat aan jou is. Op een schip-schipkanaal bevestigt een schip in de buurt. De bevestiging bevat MAYDAY, de naam en roepnaam van het schip in nood, THIS IS, je eigen naam en roepnaam en de woorden RECEIVED MAYDAY. Is er een walstation dat het noodverkeer oppakt, dan laat je de bevestiging aan dat station.
Kan het schip in nood zelf geen oproep doen, of hoort niemand het, dan geef je het door met MAYDAY RELAY. Na THIS IS noem je dan de naam van je eigen schip.

Het station dat het noodverkeer leidt, kan radiostilte opleggen met SILENCE MAYDAY (uitgesproken als "sielans meedee"). Het einde van het noodverkeer wordt gemeld met SILENCE FINI ("sielans fienie"). Pas daarna gebruik je het kanaal weer normaal.

PAN PAN: de spoedmelding

Een spoedmelding is net zo opgebouwd, maar met een ander sein en een geadresseerde:

driemaal PAN PAN;
driemaal de naam van het opgeroepen station, of ALL STATIONS;
THIS IS;
driemaal de naam van je eigen schip;
je roepnaam of een ander identificatiekenmerk;
daarna de spoedmelding zelf.

Denk aan een motor die uitvalt op ruim water zonder direct gevaar, of een opvarende met een gebroken arm. Wordt de situatie erger, dan schakel je over op MAYDAY.

SECURITE: de veiligheidsmelding

De opbouw is gelijk aan die van PAN PAN, maar dan met driemaal SECURITE aan het begin. Je gebruikt het om anderen te waarschuwen, bijvoorbeeld voor een grote boomstam in de vaargeul. Er is dan geen schip of persoon in nood.

Leer het voor het examen en voor het water

Nood-, spoed- en veiligheidsverkeer valt onder eindterm C van het marifoon examen en is ook in de praktijk het belangrijkste wat je leert. Spreek de volgordes een paar keer hardop uit. Gebruik bij het spellen van je roepnaam het fonetisch alfabet. Wil je oefenen met situaties waarin je het juiste sein moet kiezen, probeer dan de gratis oefentest.

Bronnen

Gebaseerd op de CBR-exameneisen die gelden sinds 1 oktober 2025. Vragen en exameneisen laatst gecontroleerd: oktober 2026.